Ðộng lực Tây Ðô

Cần cơ chế, chính sách đặc thù

Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 5-8-2020, của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cùng nhiều văn bản của Trung ương đã xác định vai trò, vị trí trung tâm vùng ÐBSCL của thành phố này. Cần Thơ là đô thị loại I trực thuộc Trung ương, mang đặc trưng của một trung tâm đa chức năng, có sức thu hút, tác động lan tỏa đến các địa phương trong vùng. Cùng với TP Hồ Chí Minh, đô thị này là “2 nút kép” tạo ra không gian phát triển liên vùng, đồng thời là cửa ngõ ra biển Ðông của tiểu vùng Mekong.

Một góc đô thị Cần Thơ nhìn từ trên cao. Ảnh: MỸ THANH

Những năm qua, bộ mặt đô thị của Cần Thơ – Tây Ðô ngày càng sáng hơn, tăng trưởng đạt khá, vai trò trung tâm vùng ngày càng thể hiện rõ nét trên nhiều lĩnh vực: kinh tế – thương mại – du lịch, tài chính – ngân hàng, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo, y tế chuyên sâu và là đầu mối giao thông vận tải. Tuy nhiên, kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, chức năng của một đô thị lớn chưa nổi trội. Công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, nhất là quy hoạch đô thị còn nhiều bất cập, chưa thật sự trở thành hạt nhân liên kết và kết nối, tạo ra đột phá để thực sự trở thành trung tâm động lực cho cả vùng ÐBSCL.

Nguyên nhân được nhận diện chính là thiếu động lực mạnh mẽ, chưa tạo ra nguồn lực lớn để tạo sự phát triển đột phá. Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị chỉ rõ “cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư, tài chính, ngân sách và phân cấp quản lý đối với thành phố chưa đủ mạnh để tạo ra động lực mới cho thành phố phát triển, nhất là trong thu hút đầu tư”.

Chính vì vậy, kỳ họp bất thường lần thứ nhất của Quốc hội khóa XV khai mạc ngày 4-1-2022 xem xét thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ có ý nghĩa quan trọng. Ðó là các cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư, tài chính, Trung ương phân cấp quản lý cho thành phố về quản lý đất đai, tăng quyền chủ động quyết định chuyển mục đích sử dụng đất phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, phân cấp thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung đô thị, quy hoạch xây dựng các khu chức năng và cơ chế tạo nguồn cải cách tiền lương, phân bổ thu nhập cán bộ, công chức, viên chức.

Điểm tựa thực tiễn tạo động lực mới

Bộ Chính trị đã đề ra mục tiêu phát triển TP Cần Thơ đến năm 2030 “là thành phố sinh thái, văn minh, hiện đại, mang đậm bản sắc văn hóa sông nước ÐBSCL, là trung tâm của vùng về dịch vụ thương mại, du lịch, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giáo dục đào tạo, y tế chuyên sâu, khoa học công nghệ, văn hóa, thể thao; là đô thị hạt nhân vùng ÐBSCL…”.

Làm gì để Tây Ðô trở thành thành phố đồng bằng, cấp quốc gia văn minh, hiện đại, xanh, sạch, đẹp, đáp ứng kỳ vọng của người đồng bằng và cả nước, đang là thách thức lớn mà thành phố trung tâm vùng ÐBSCL này phải vượt qua trong thời gian tới. Các cơ chế, chính sách đặc thù tạo động lực cho Cần Thơ đang được Chính phủ trình Quốc hội thông qua đang được kỳ vọng là nguồn lực đầu tư mới.

Trong thực tế, chính sách thu hút đầu tư về cơ bản đã được phân cấp, ủy quyền cho chính quyền địa phương. Cái mà Cần Thơ cần là sự vượt trội cần thiết phù hợp bối cảnh thực tiễn của địa phương, khả năng cân đối nguồn lực đầu tư công và huy động mạnh mẽ đầu tư toàn xã hội; đồng thời, tăng chủ động đi liền với trách nhiệm và đảm bảo kiểm tra, giám sát của Trung ương liên quan đến các lĩnh vực nhạy cảm như đầu tư, tài chính, ngân sách, đất đai, quản lý đô thị.

Một số cơ chế, chính sách cần thiết đề nghị Quốc hội quyết định cho TP Cần Thơ áp dụng không phải hoàn toàn mới, đã có cơ sở thực tiễn được áp dụng tại một số địa phương khác. Ví dụ, về cơ chế vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức khác trong nước và từ nguồn vay nước nước của Chính phủ vay về cho địa phương vay lại, thì Quốc hội đã cho phép TP Hồ Chí Minh áp dụng tỷ lệ nợ vay không quá 90% và TP Hải Phòng, tỉnh Thanh Hóa áp dụng tỷ lệ nợ vay không quá 60%.

TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng đều được áp dụng cơ chế “bổ sung có mục tiêu từ ngân sách Trung ương” không quá 70% số ngân sách tăng thu ngân sách Trung ương từ các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương so với dự toán Thủ tướng Chính phủ giao.

TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Ðà Nẵng và tỉnh Thanh Hóa đã được Quốc hội cho phép áp dụng “thẩm quyền quyết định về phí, lệ phí” theo cơ chế đặc thù. TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Nghệ An và Thanh Hóa đã được cho phép áp dụng cơ chế đặc thù về quản lý đất đai. TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng đã được cho phép áp dụng cơ chế đặc thù về quản lý quy hoạch để tăng quyền chủ động của chính quyền địa phương trong việc quản lý 2 lĩnh vực quan trọng này.

Trên thực tế, thực hiện quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, giai đoạn 2011-2020, TP Cần Thơ gặp phải các “điểm nghẽn” thủ tục và thẩm quyền, nên mới thực hiện chuyển đổi được 802ha, đạt 20,97% tổng diện tích hạn mức đất trồng lúa 3.825ha đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Dư địa để thực hiện chuyển đổi còn nhiều nếu được Quốc hội chấp thuận cho thực hiện theo phân cấp.

Ðịnh hướng chính sách dài hạn cho Cần Thơ được xác định là chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, dựa vào hiệu quả, sức cạnh tranh nhằm tạo sự tăng trưởng kinh tế cao hơn, bền vững, phát huy lợi thế trung tâm vùng và tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng, chủ động hội nhập quốc tế.

Mục tiêu thật sự trở thành trung tâm vùng của TP Cần Thơ thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ, có đạt được hay không phụ thuộc vào việc sử dụng điểm tựa của các luận cứ khoa học và thực tiễn, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và vận động doanh nghiệp, nhà đầu tư, người dân tham gia. Cần giải bài toán kinh tế – xã hội – môi trường, bố trí nguồn lực “đầu vào” đúng nhu cầu, khả năng đáp ứng và kết quả “đầu ra” trên cơ sở các tiêu chí định lượng và hiệu quả xã hội “chất lượng cuộc sống của người dân” TP Cần Thơ. Và các cơ chế, chính sách đặc thù đang được kỳ vọng tạo ra nguồn lực đầu tư mới, cần cơ chế chính sách mới cho Tây Ðô thời gian tới.l

TS. Trần Hữu Hiệp

Nguồn: baocantho.com.vn

Tin Mới

Mời tham gia Hội chợ Nông nghiệp Quốc tế Việt Nam năm 2022

Thực hiện chương trình Xúc tiến Thương mại năm 2022 của thành phố Cần Thơ, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ giao...

MỜI THAM GIA HỘI CHỢ THƯƠNG MẠI DU LICH TỈNH TUYÊN QUANG NĂM 2022

Hội chợ Thương mại - Du lịch tỉnh Tuyên Quang năm 2022 dự kiến tổ chức trong 8 ngày, từ ngày 01/9 đến ngày 08/9/2022 tại...

Trung tâm Xúc tiến Đầu tư – Thương mại và Hội chợ Triển lãm Cần Thơ tham gia Hội chợ Quốc tế Thương mại,...

Tối ngày 03/8/2022, Hội chợ Quốc tế Thương mại, Du lịch và Đầu tư Hành lang kinh tế Đông Tây - Đà Nẵng 2022 (Hội chợ...

Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt nhiều thách thức về kinh tế, xã hội và môi trường trong phát triển

Ngày 1/8, tại Cần Thơ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Lễ Công bố Báo cáo Kinh tế...

Sân bay Cần Thơ ‘ngóng’ chuyến bay quốc tế

Chịu tác động rất lớn do dịch bệnh COVID-19, các hãng khai thác phải đóng băng đường bay quốc tế. Đến nay, Cảng Hàng...